Câu chuyện thực địa: VQG Phong Nha-Kẻ Bàng drone scan hang động + biodiversity di sản UNESCO
Phong Nha-Kẻ Bàng di sản thiên nhiên UNESCO là dự án drone phức tạp nhất trong nhóm vườn quốc gia. Câu chuyện thực địa 04/2022 phân tích 2 nhiệm vụ song song: scan cửa hang động và biodiversity survey rừng đệm cùng 4 nguyên tắc bay trong di sản UNESCO.
Bài viết này dành cho Giám đốc Khu bảo tồn di tích, UNESCO heritage consultant, và Cục Di sản đang xây dựng năng lực số hóa di sản. Bay drone trong khu di sản UNESCO đòi hỏi tiêu chuẩn cao hơn một bậc so với các khu vực thương mại thông thường.
Phong Nha-Kẻ Bàng tháng 4/2022
Vườn Quốc gia Phong Nha-Kẻ Bàng (Quảng Bình) được UNESCO công nhận Di sản thiên nhiên thế giới năm 2003 (lần 1) và mở rộng năm 2015 (lần 2). Đây là hệ thống hang động karst lớn nhất và cổ nhất Đông Nam Á.
Tháng 4/2022, tôi thực hiện dự án với hai mục tiêu song song: scan 3D cửa hang động chính phục vụ bảo tồn, và biodiversity survey tại rừng đệm phụ cận.
Scan hang động: LiDAR + photogrammetry quy trình
Scan cửa hang động khác hoàn toàn scan công trình thông thường. Ba đặc điểm địa chất đặc thù:
Đầu tiên, ánh sáng không đều từ ánh sáng ban ngày ở cửa hang đến tối hoàn toàn bên trong. Camera RGB không xử lý được. Cần kết hợp external lighting hoặc chấp nhận giới hạn scan đến vùng có ánh sáng tự nhiên.
Thứ hai, độ ẩm cao và nhiệt độ thấp hơn bên ngoài ảnh hưởng đến pin drone và tạo condensation trên lens nếu không để thiết bị thích nghi nhiệt độ ít nhất 15-20 phút trước khi bay.
Thứ ba, GPS denied bên trong hang drone phải dùng optical flow và manual control. Chỉ bay đến độ sâu mà operator có thể duy trì visual contact.
Biodiversity survey rừng đệm
Song song với scan hang, đội thứ hai thực hiện biodiversity survey tại rừng đệm khu vực rừng bao quanh vùng lõi hang động. Đây là khu vực quan trọng vì là habitat của nhiều loài đặc hữu Phong Nha.
Quy trình: bay grid ở độ cao 80-100m, camera zoom phát hiện động vật, camera thermal phát hiện ban ngày. Output: danh sách loài phát hiện kèm tọa độ GPS, đưa vào hệ thống GIS của ban quản lý.
4 nguyên tắc bay trong di sản UNESCO
Nguyên tắc 1 · Zero impact
Không để lại bất kỳ vật gì tại hiện trường. Không bay thấp gây erosion trên bề mặt di sản. Không chạm vào bề mặt địa chất
Nguyên tắc 2 · GPS denied planning
Mọi khu vực bay phải có plan B cho kịch bản GPS yếu hoặc mất. Pilot phải competent với manual flight trong điều kiện hẹp
Nguyên tắc 3 · Permit đầy đủ trước khi vào
UNESCO site thường có quy trình phê duyệt riêng ngoài phép bay thông thường. Timeline pháp lý dài hơn 2-3 lần so với site thông thường
Nguyên tắc 4 · Documentation từng bước
Mọi hoạt động phải được ghi lại không phải chỉ output cuối. Nếu có sự cố, cần có evidence chain đầy đủ
Phong Nha-Kẻ Bàng là dự án nhắc nhở tôi rằng công nghệ drone, dù tiên tiến đến đâu, phải phục vụ mục tiêu bảo tồn không phải ngược lại. Đây là nguyên tắc tôi mang theo qua mọi dự án di sản và lâm nghiệp tiếp theo.
Gửi bối cảnh cần trao đổi
Nếu bài viết chạm đúng bối cảnh của anh chị, cứ gửi tôi vài dòng để cùng đối chiếu. Tôi chỉ phản hồi trong phạm vi kinh nghiệm và nguồn đã kiểm tra.
Đọc tiếp
Bài viết liên quan
SAR Phú Yên: khi 115DRONE bước vào bài toán ứng phó khẩn cấp
Case social từ 115DRONE về hoạt động SAR Phú Yên, dùng như proof năng lực ứng phó khẩn cấp có nguồn public, không phóng đại thành chứng nhận SAR chuyên nghiệp.
Bắc Giang: cánh bay tiếp sức miền lũ và bài học vận hành drone cứu trợ
Từ video của Báo Pháp Luật về hoạt động tiếp sức miền lũ, Bình UAV rút ra bài học về logistics, an toàn bay và cách ghi proof đúng nguồn.
Phú Yên cũ/Đắk Lắk: quay lại vùng lũ để phun khử khuẩn bằng drone
Nhân Dân và Thanh Niên ghi nhận nhóm Ứng cứu 3 miền, có Trần Ngọc Bình từ Drone 115, quay lại vùng lũ để hỗ trợ hậu thiên tai.