Thoái vốn Phương Tín năm 2024 — quyết định khó nhất 12 năm UAV

Có những cuộc thoả thuận mà nói "không" với tiền là đúng. Tôi biết câu đó nghe trừu tượng cho đến khi anh chị thực sự đứng trước lựa chọn đó. Khi hợp đồng đã ký. Khi tên công ty đã thay đổi. Khi có người tin tưởng rót tiền vào dự án anh chị xây. Và anh chị nhận ra rằng mình và đối tác đang nhìn về hai hướng khác nhau, dù vẫn ngồi cùng phòng họp.

Năm 2024, tôi thoái vốn Phương Tín. Đây là quyết định khó nhất trong mười hai năm làm UAV của tôi. Không phải vì tiền — số tiền không phải vấn đề. Mà vì tôi phải nhìn thẳng vào câu hỏi mà nhiều nhà sáng lập không dám hỏi mình: tôi muốn xây điều gì, và ai tôi muốn xây cùng?

Airworks năm 2023 — tầm nhìn ban đầu

Cuối năm 2023, tôi sáng lập Airworks.vn. Đây không phải lần đầu tiên tôi làm việc trong hệ sinh thái DJI Agriculture. Tôi đã là DJI Agriculture Trainer được chứng nhận, đã bay thực địa ở Mekong, Tây Nguyên, Bình Dương trong nhiều năm. Tôi biết thị trường. Tôi biết vấn đề mà doanh nghiệp và nông dân thực sự gặp phải khi triển khai drone.

Tôi tin rằng mô hình Tier-1 — không chỉ bán thiết bị mà còn xây năng lực vận hành cho khách hàng — là mô hình đúng cho giai đoạn thị trường drone Việt Nam đang ở. Airworks.vn bắt đầu với tầm nhìn đó. Sau đó, chúng tôi nhận đầu tư bên ngoài để mở rộng quy mô. Công ty đổi tên thành Phương Tín.

Khi chí hướng bắt đầu lệch

Tôi không muốn nói chi tiết về những gì xảy ra bên trong. Không phải vì tôi có gì phải giấu, mà vì người phía bên kia cũng có góc nhìn của họ, và tôi không nghĩ việc kể chi tiết từ một phía là công bằng cho cả hai.

Điều tôi có thể nói một cách trung thực: chúng tôi không cùng chí hướng. Không phải mâu thuẫn về con số tài chính. Không phải tranh cãi về chi tiết vận hành hàng ngày. Mà là sự khác biệt ở cấp độ sâu hơn — về điều mà công ty này cần trở thành trong dài hạn, về cách chúng tôi muốn phục vụ thị trường, về những giá trị nào không thể nhượng bộ vì lý do gì đi nữa.

Nhà sáng lập nào đã từng làm việc với nhà đầu tư bên ngoài đều hiểu cảm giác đó. Khi anh chị ngồi họp và nhận ra rằng mình đang nói cùng một từ nhưng không có cùng một nghĩa với người ngồi đối diện. Khi "tăng trưởng nhanh" của anh chị và "tăng trưởng nhanh" của họ là hai chiến lược hoàn toàn khác nhau — một bên muốn tăng chiều sâu chuyên môn, một bên muốn tăng chiều rộng doanh số. Khi những đánh đổi anh chị sẵn sàng chấp nhận, và những đánh đổi anh chị không bao giờ chấp nhận, không trùng với người ngồi bên kia bàn.

Lúc đó, anh chị có thể tiếp tục. Nhiều người tiếp tục. Họ học cách điều chỉnh, học cách thoả hiệp, học cách tìm vùng giao thoa giữa hai tầm nhìn. Tôi đã thử. Và sau gần một năm cố gắng, tôi nhận ra rằng vùng giao thoa đó không đủ lớn để xây điều tôi muốn xây. Mỗi tháng vùng đó nhỏ lại một chút, và mỗi cuộc họp lớn lại tốn nhiều năng lượng hơn cuộc trước.

Quyết định

Thoái vốn không phải quyết định tôi đưa ra trong một buổi chiều. Tôi mất nhiều tháng để nhìn thẳng vào những câu hỏi mà bản thân không muốn hỏi. Nếu tôi ở lại, công ty sẽ đi về đâu trong ba đến năm năm tới? Tôi có thể sống với hướng đó không? Sau năm năm, sau mười năm, tôi sẽ tự hào về những gì mình đã xây, hay chỉ nhìn lại và thấy chuỗi nhượng bộ tích luỹ?

Câu trả lời cuối cùng không thoải mái. Tôi thoái vốn. Tôi ra đi. Không giận dữ. Không ồn ào. Chỉ là hai bên nhìn nhận thẳng rằng đây không phải quan hệ đối tác đúng hướng cho cả hai, và việc tiếp tục sẽ không tốt cho ai. Cả tôi và phía nhà đầu tư đều đồng ý cách thoái vốn gọn gàng — đó là một dạng tôn trọng cuối cùng cho công sức mà cả hai đã bỏ ra.

Năm 2024 — mở 115Drone

Ngay sau khi thoái vốn, tôi mở 115Drone — doanh nghiệp riêng, hoàn toàn theo tầm nhìn tôi muốn. Không có nhà đầu tư bên ngoài với định hướng khác. Không có họp hội đồng quản trị để thuyết phục ai. Chỉ có tôi, đội ngũ tôi chọn, và thị trường tôi muốn phục vụ. Cảm giác đầu tiên sau khi mở 115Drone không phải hào hứng — mà là nhẹ nhõm.

115Drone không phải bước khởi đầu từ con số không. Tôi mang theo mười hai năm kinh nghiệm thực địa, mạng lưới quan hệ đã xây qua bốn công ty trước đó, và quan trọng hơn cả, sự rõ ràng về điều tôi muốn xây và điều tôi không muốn xây. Cái rõ ràng đó là thứ tôi không có được nếu không đi qua Airworks, không qua Phương Tín, không qua cái quyết định khó của năm 2024. Phải đứng trước lựa chọn ở lại hay ra đi, mới biết mình thực sự muốn gì.

Ba bài học cho nhà sáng lập Việt Nam đang cân nhắc nhận đầu tư

Tôi không ở vị trí khuyên anh chị nên hay không nên nhận đầu tư. Mỗi trường hợp khác nhau, mỗi nhà đầu tư khác nhau, mỗi giai đoạn của công ty khác nhau. Nhưng có ba điều tôi ước mình đã hiểu rõ hơn trước khi bắt đầu — và tôi nghĩ chia sẻ thẳng có thể giúp một vài nhà sáng lập trẻ tránh được con đường tốn nhiều thời gian như tôi đã đi.

Bài học thứ nhất — sự đồng hướng về "loại công ty muốn xây" quan trọng hơn đồng thuận về con số tiền. Nhiều nhà sáng lập tập trung vào định giá, cổ phần, và điều khoản thoái vốn khi đàm phán. Những thứ đó đều quan trọng và cần đàm phán kỹ. Nhưng thứ sẽ quyết định quan hệ đối tác này có hoạt động được trong dài hạn hay không là một câu hỏi đơn giản hơn nhiều: hai bên muốn xây loại công ty nào? Nếu câu trả lời của hai phía khác nhau về căn bản từ đầu, số tiền không giải quyết được sự khác biệt đó. Tiền chỉ làm cho sự khác biệt đó kéo dài lâu hơn trước khi vỡ ra.

Bài học thứ hai — nói thật với nhau trước khi ký, không phải sau. Nhà sáng lập thường ở thế yếu hơn trong đàm phán đầu tư, và cái bẫy lớn nhất là cố bỏ qua những khác biệt nhỏ để thoả thuận được ký. Những câu hỏi khó cần được nói ra trước khi ký, không phải sau khi tiền đã vào tài khoản. Cụ thể, ba câu hỏi tôi ước mình đã hỏi rõ trước: chiến lược thoái vốn của hai bên trong năm năm tới là gì, ưu tiên tăng trưởng nhanh hay tăng trưởng bền vững khi phải chọn, và đâu là những ranh giới về mặt vận hành mà cả hai không thể vượt. Hỏi ba câu này trước khi ký giúp lọc ra những nhà đầu tư thực sự cùng chí hướng, và tránh đối tác sai từ đầu.

Bài học thứ ba — thoái vốn không phải thất bại. Đây là điều văn hoá khởi nghiệp Việt Nam còn khó nói rõ, vì thoái vốn thường bị xem như một dạng thất bại hoặc phản bội. Nhưng quan hệ đối tác sai hướng nếu duy trì đủ lâu sẽ tiêu tốn nhiều hơn bất kỳ khoản tiền nào: tiêu tốn năng lượng tinh thần, tiêu tốn thời gian của những năm quan trọng trong sự nghiệp, và quan trọng nhất, tiêu tốn cái sắc bén chuyên môn của người sáng lập khi phải liên tục điều hướng nội bộ thay vì xây thực sự. Biết khi nào nên ra đi và ra đi đúng cách — không cay đắng, không kéo dài — đôi khi là quyết định mang tính sáng lập nhất mà anh chị có thể đưa ra. Vì nó đòi hỏi nhìn thẳng vào thực tế và đặt công việc lâu dài lên trên cái tôi cá nhân.

Tại sao tôi viết bài này

Tôi làm nội dung chủ yếu về drone — kỹ thuật, thực địa, giải pháp cho doanh nghiệp. Đây không phải chủ đề thường thấy trên binhuav.com. Nhưng tôi nghĩ nó cần được nói, vì thị trường drone Việt Nam đang ở giai đoạn nhiều đơn vị bắt đầu nhận được sự chú ý từ các nhà đầu tư. Nhiều nhà sáng lập trẻ hơn tôi đang đứng trước những quyết định tương tự — và tôi không muốn họ phải tìm ra bài học theo cách tôi đã tìm ra.

Bài liên quan

Đọc thêm: Mua drone hay thuê dịch vụ, bài toán đầu tư doanh nghiệp · T70P hay T25P, chọn máy nào cho mô hình dịch vụ bay drone · T16 vườn xoài Bắc Tân Uyên và đêm sửa qua đêm về TP HCM.

Nếu anh chị là doanh nghiệp đang cân nhắc đầu tư hoặc hợp tác trong lĩnh vực drone, hoặc là nhà sáng lập đang xây mô hình giải pháp drone và muốn trao đổi về chiến lược, về quan hệ đối tác, về những gì thực sự quan trọng khi mở rộng trong ngành này, mời anh chị nói chuyện với tôi. Không phải tư vấn đầu tư tài chính — chỉ là kinh nghiệm thật từ người đã đi qua. Nếu cần, anh chị có thể gửi bối cảnh qua trang liên hệ; tôi sẽ phản hồi trong phạm vi kinh nghiệm và dữ liệu có sẵn.